Project Rode Kool

Voedselverhalen, Project Rode Kool is in mei 2025 van start gegaan. Met dit project betrekken we inwoners in een artistiek en participatief onderzoek naar de Goudse bodem en de toekomst van voedselvoorziening in Gouda. Leren door te maken!

Het project combineert kunst en citizen science. Centraal in dit project staat een ogenschijnlijk alledaagse groente: rode kool. We kennen deze groente vaak slechts als bijgerecht, maar de kool blijkt verrassend geschikt als onderzoeksinstrument en bio-indicator. Het sap van de kool reageert op de zuurgraad van de bodem door van kleur te veranderen.

Dit sap is ook geschikt als organisch pigment, waarmee we op een duurzame en natuurlijke manier fotografische prints, linoprints en andere beelden kunnen maken, zodat er een visuele weergave van de bodem van de stad ontstaat.

Dit gegeven benutten we voor een onderzoek naar de Goudse bodem, want wat is de stad van de 21ste eeuw? En kunnen we er voedsel verbouwen?

Programma

Bekijk hier de pagina van Gouda Bruist, met de verslagen van de onderstaande activiteiten.

Woensdag 14 mei

Startbijeenkomst Voedselverhalen – Project Rode Kool

Op 14 mei vond de startbijeenkomst plaats van ‘Voedselverhalen – Project Rode Kool’.

Een groep van ongeveer 25 Gouwenaars heeft zich aangemeld voor het project. Beeldend kunstenaar en onderzoeker Kristof Vrancken vertelt over mijnKOOL, het project waarvoor hij samen met een groep inwoners van de Belgische industriestad Genk rode koolplantjes plantte om de kwaliteit van de Genkse bodem te onderzoeken. Onder begeleiding van Kristof Vrancken gaan we in Gouda ook een participatief onderzoek naar de lokale bodem uitvoeren, en de verhalen achter de Goudse tuinen verzamelen.

De deelnemers nemen allemaal zo’n vier plantjes mee naar huis. Dit betekent dat er, verspreid over Gouda, zo’n 100 rode koolplantjes de grond in gaan.

Woensdag 2 juli

Levende tuinen, levende bodem

Op 2 juli kwamen de deelnemers aan Project Rode Kool bijeen in infocentrum Heempad.

Hovenier Sjaak Willemstein vertelt deze avond over levende tuinen en het belang van een gezonde bodem. De deelnemers nemen, onder begeleiding van Kristof Vrancken, grond uit eigen tuin onder de loep om verschillende experimenten te doen. Er wordt gekeken naar de samenstelling van de bodem door deze met water te mengen en te laten bezinken. De zuurgraad wordt gemeten met een meetsonde en met rode koolsap.

Iedere deelnemer krijgt op deze manier een idee van de bodemeigenschappen van zijn eigen tuin. De metingen worden verzameld om deze later te kunnen vergelijken met de resultaten van het project.

Woensdag 9 juli

Rondje buurttuinen met de rodekool-fietstocht

Op 9 juli organiseerden Voedselverhalen en Gouda Bruist de Rode kool-fietstocht.

Zo’n 35 mensen doen mee aan een rondje op de fiets langs 7 buurttuinen waar rode koolplanten te vinden zijn: de Vogeltuin, buurttuin Guldenbrug, de Barbaratuin, de IJssellaan, de tuin van zorgcentrum De Hanepraij, de Groeneakker en GOUDasfalt. Enthousiaste tuinders vertellen over ‘hun’ tuin, de geschiedenis ervan en de groei van de rodekolen.

Een kleine twee maanden nadat de rode kolen de grond in gingen, kunnen we al grote verschillen zien in de groei, de vorm en de kleur van de planten.

Zaterdag 30 augustus

Fotoworkshop

Op zaterdag 30 augustus fotografeerde Kristof Vrancken de deelnemers aan Project Rode Kool voor de volgende fase van het proces. Deelnemers gingen het gesprek aan over hun tuin.

Iedereen heeft vandaag foto’s van de rode kool in de eigen omgeving aangeleverd, die we met elkaar bespreken: achtertuinen, voortuinen, geveltuin, buurtuinen, weiland… Samen bouwen de foto’s aan een collectief portret van de stad.

Aanwezigen gaan vervolgens met elkaar in gesprek over de geschiedenis van hun tuin, de bodem en hun ervaring met de verzorging van de rode kool. Ook delen ze ambities voor hun tuin in de toekomst.

Zaterdag 13 september

Pigment-workshop

Op zaterdag 15 september was het oogstdag: deelnemers brachten hun rode kool mee naar Het Groene Huis in Boskoop om er pigment aan te onttrekken.

Deelnemers doorlopen het proces van het blenderen van 100 gram rode kool met 25 ml water en 25 ml alcohol, om vervolgens het mengsel uit te wringen in een zeefdoek. Ze brengen de zo verkregen verf aan op aquarelpapier en plaatsen daarop “positieven” van de portretten en tuinfoto’s die eerder werden gemaakt. Die blijven de komende weken blootgesteld aan het licht in de kas van het Groene Huis. Als alles goed gaat, zal de foto een afdruk creëren op het geverfde aquarelpapier: een zogenoemd anthotype.

Naast het ontwikkelen van de foto’s maken de deelnemers deze dag een kleuren-overzichtskaart van Gouda. De kaart visualiseert de kleurverschillen en daarmee de verschillen in de bodem.

WhatsApp Image 2025-12-03 at 10.28.30 (1)

27 november t/m 21 december 2025

Expositie in De Firma

De expositie ‘Project Rode Kool – Rode kool als gids door Goudse grond’ presenteert de uitkomsten van dit onderzoeksproject. De bezoeker volgt het proces van plant tot pigment en ondekt de scala aan kleuren die afkomstig zijn van de rode kolen geteeld op Goudse bodem.

De expositie werd op 28 november door wethouder Thierry van Vugt van de Gemeente Gouda officieel geopend. Het zes maanden lang participatief traject werd feestelijk afgelsoten met een uitgebreid rode kool buffet, voorbereid door de deelnemers aan het project.

‘Project Rode Kool – Rode kool als gids door Goudse grond’ is van 27 november tot en met 21 december 2025 te zien bij kunstcentrum De Firma in Gouda. Openingstijden: donderdag t/m zondag 12:00 – 17:00.

Kleuren oogsten

Een belangrijk artistiek uitgangspunt van het project is het gebruik van de anthotype-techniek, een van de oudste fotografische methoden, ontstaan in het midden van de 19de eeuw en in vergetelheid geraakt door het ontstaan van “moderne” fotografische technieken.

Het is een natuurlijk proces voor het printen van beelden op een duurzame manier: alleen met organische pigmenten en zonlicht, zonder gebruik van chemische producten. Het laat vooral de natuur aan het woord: de kwaliteit en intensiteit van de kleurstoffen zijn afkomstig van de planten en dus afhankelijk van de bodem, het water en alle andere factoren die de habitat beïnvloeden.

We bouwen tijdens het onderzoeksproces een collectie van kleurstoffen, die allemaal afkomstig zijn van Goudse bodem, en maken anthotypes. Zo ontstaan unieke prints die een weerslag zijn van de vele variaties in Goudse grond.

Team en partners

Concept: Kristof Vrancken en Johanna Weggelaar
Projectleider: Johanna Weggelaar
Logo: Jos Naus van de Verbeeldingsfabriek
Communicatie: Jessica Vlastuin
Fotografie: Kristof Vrancken, Jessica Vlastuin

In samenwerking met Gouwenaars Anke, Astrid, Beatrijs, Bianca, Bram, Heleen, Ineke, Irma, Jeroen, Jessica, Jos, Julie, Leid, Maartje, Marcel, Marina, Nadia, Nicole, Peggy, Regina, Sarina, Trees en Wilma.

Met werk van: Anna Lena Feunekes (illustrator), Janneke Kornet (kunstenaar), Jos Naus (kunstenaar), Nadia Roozendaal (kunstenaar).

Met dank aan:

LUCA School of Arts, Stadsakker Gouda, VELT Groene Hart, Gouda Bruist, Kwekerij Het Groene Huis (Boskoop), Zorgpartners Midden Holland – Irishof, en de kinderen van het Barbarahof.

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door onze partners:

Gemeente Gouda | Cultuurfonds Zuid-Holland